He ʻumikumamāhā makahiki i hala aku nei, ua ninaninau ʻo Shanghai Daily iā Ye Wenhan ma kāna hale hōʻikeʻike pilikino liʻiliʻi ma ke Alanui ʻo Pushan. Ua hoʻi hou mai nei au no kahi kipa a ʻike ua pani ʻia ka hale hōʻikeʻike. Ua haʻi ʻia mai iaʻu ua make ka mea hōʻiliʻili ʻelemakule i ʻelua makahiki i hala.
Mālama kāna kaikamahine 53 makahiki ʻo Ye Feiyan i ka hōʻiliʻili ma ka home. Ua wehewehe ʻo ia e wāwahi ʻia ke kahua mua o ka hale hōʻikeʻike ma muli o ke kūkulu hou ʻana i ke kūlanakauhale.
Ua kau mua ʻia ka logo o ke kula ma ka paia o kahi hale hōʻikeʻike pilikino, e hōʻike ana i nā malihini i ka mōʻaukala a me ka ʻōlelo o nā kula ma Kina holoʻokoʻa.
Loaʻa lākou i nā ʻano like ʻole mai ke kula haʻahaʻa a i ke kulanui: nā huinakolu, nā huinahā, nā huinahā like ʻole, nā pōʻai a me nā daimana. Hana ʻia lākou mai ke kālā, ke gula, ke keleawe, ka enamel, ka palakiko, ka lole a i ʻole ka pepa.
Hiki ke hoʻokaʻawale ʻia nā hōʻailona ma muli o ke ʻano o ko lākou ʻaʻahu ʻana. Hoʻopaʻa ʻia kekahi, hoʻopaʻa ʻia kekahi, hoʻopaʻa ʻia kekahi me nā pihi, a kau ʻia kekahi ma nā lole a i ʻole nā pāpale.
Ua ʻōlelo ʻo Ye Wenhan i hoʻokahi manawa ua hōʻiliʻili ʻo ia i nā hōʻailona o nā panalāʻau āpau o Kina koe wale nō ʻo Qinghai a me ka ʻĀpana Kūʻokoʻa o Tibet.
"ʻO ke kula koʻu wahi punahele i ke ola," wahi a Ye i loko o kahi hālāwai ninaninau ma mua o kona make ʻana. "ʻO ka hōʻiliʻili ʻana i nā hōʻailona kula kahi ala e hoʻokokoke aku ai i ke kula."
Hānau ʻia ma Shanghai i ka makahiki 1931. Ma mua o kona hānau ʻia ʻana, ua neʻe kona makuakāne i Shanghai mai ka Panalāʻau ʻo Guangdong ma ka hema o Kina e alakaʻi i ke kūkulu ʻana o ka Hale Kūʻai ʻo Yong'an. Ua loaʻa iā Ye Wenhan ka hoʻonaʻauao maikaʻi loa i kona wā kamaliʻi.
I kona wā he 5 wale nō makahiki, ua hele pū ʻo Ye me kona makuakāne i nā mākeke mea kahiko e ʻimi ana i nā mea hoʻonani huna. Ma muli o kēia ʻike, ua ulu ʻo ia i ka makemake nui i ka hōʻiliʻili ʻana i nā mea kahiko. Akā, ʻaʻole e like me kona makuakāne, ka mea makemake nui i nā sila a me nā ʻāpana kālā kahiko, kālele ka hōʻiliʻili ʻana o Mr. Yeh i nā hōʻailona kula.
Ua hele mai kāna mau haʻawina mua mai ke Kula Haʻahaʻa ʻo Xunguang, kahi āna i aʻo ai. Ma hope o kona puka ʻana mai ke kula kiʻekiʻe, ua hoʻomau ʻo Ye i ke aʻo ʻana i ka ʻōlelo Pelekania, ka helu kālā, ka helu helu, a me ke kiʻi paʻi kiʻi ma kekahi mau kula ʻoihana.
Ma hope mai ua hoʻomaka ʻo Ye e hana i ka hana loio a ua kūpono ʻo ia ma ke ʻano he kākāʻōlelo loio ʻoihana. Ua wehe ʻo ia i kahi keʻena e hāʻawi i nā ʻōlelo aʻoaʻo kānāwai manuahi i ka poʻe e pono ai.
“He kanaka hoʻomau, hoihoi a kuleana koʻu makuakāne,” wahi a kāna kaikamahine ʻo Ye Feiyan. “I koʻu wā kamaliʻi, ua nele au i ka calcium. Ua puhi koʻu makuakāne i ʻelua mau ʻeke cigarette i ka lā a ua haʻalele i ka maʻa i hiki iā ia ke kūʻai mai iaʻu i nā papa calcium.”
I Malaki 1980, ua hoʻolilo ʻo Ye Wenhan i 10 yuan (1.5 kālā ʻAmelika) e kūʻai i kahi hōʻailona kula kālā o ke Kulanui ʻo Tongji, hiki ke manaʻo ʻia ʻo ia ka hoʻomaka ʻana o kāna hōʻiliʻili koʻikoʻi.
ʻO ke kiʻiona huinakolu i hoʻohuli ʻia he ʻano maʻamau ia o ka wā Repubalika o Kina (1912–1949). Ke nānā ʻia ma ka ʻaoʻao hema mai ke kihi ʻākau i luna, hōʻike nā kihi ʻekolu i ka lokomaikaʻi, ka naʻauao a me ke koa.
ʻO ka hōʻailona o ke Kulanui ʻo Peking o 1924 he hōʻiliʻili mua nō hoʻi. Na Lu Xun i kākau, he kanaka koʻikoʻi i ka moʻokalaleo Kina hou, a ua helu ʻia ʻo "105".
ʻO ka hōʻailona keleawe, ʻoi aku ma mua o 18 kenimika ke anawaena, ua lawe ʻia mai ka National Institute of Education a ua hana ʻia i ka makahiki 1949. ʻO kēia ka ikona nui loa i kāna hōʻiliʻili. ʻO ka mea liʻiliʻi loa mai Iapana mai a he 1 kenimika ke anawaena.
"E nānā i kēia hōʻailona kula," wahi a Ye Feiyan iaʻu me ka pīhoihoi. "Ua kau ʻia me kahi daimana."
Aia kēia momi hoʻopunipuni ma waenakonu o ka hōʻailona pālahalaha o ke kula mokulele.
Ma kēia kai o nā hōʻailona, kū i waho ka hōʻailona kālā ʻewalu. No ke kula kaikamahine ma ka panalāʻau ʻo Liaoning ma ka ʻākau hikina o Kina ka hōʻailona nui. Ua kālai ʻia ka hōʻailona kula me ka ʻōlelo hoʻokupu he ʻumikumamāono a Confucius, ʻo The Analects of Confucius, kahi e aʻo aku ai i nā haumāna ʻaʻole e nānā, hoʻolohe, ʻōlelo a hana paha i kekahi mea e uhaki ana i ke kūlana pono.
Ua ʻōlelo ʻo Ye ua manaʻo kona makuakāne ʻo ia kekahi o kāna mau hōʻailona waiwai nui ʻia ʻo ia ka hōʻailona apo i loaʻa i kāna hūnōna kāne i kona puka ʻana mai ke Kulanui ʻo St. John ma Shanghai. Ua hoʻokumu ʻia i ka makahiki 1879 e nā misionari ʻAmelika, ʻo ia kekahi o nā kulanui hanohano loa o Kina a hiki i kona pani ʻia ʻana i ka makahiki 1952.
ʻO nā hōʻailona ma ke ʻano o nā apo i kālai ʻia me ka māmalaʻōlelo o ke kula Pelekane ʻo "Mālamalama a me ka ʻoiaʻiʻo" e hāʻawi ʻia no ʻelua mau makahiki kula wale nō a no laila he mea kakaikahi loa. Ua ʻaʻahu ke kaikoʻeke o Ye i ke apo i kēlā me kēia lā a hāʻawi iā Ye ma mua o kona make ʻana.
“ʻOiaʻiʻo, ʻaʻole hiki iaʻu ke hoʻomaopopo i ka makemake nui o koʻu makuakāne i ka hōʻailona kula,” wahi a kāna kaikamahine. “Ma hope o kona make ʻana, ua lawe au i ke kuleana no ka hōʻiliʻili ʻana a hoʻomaka e mahalo i kāna mau hana i koʻu ʻike ʻana he moʻolelo ko kēlā me kēia hōʻailona kula.”
Ua hoʻohui ʻo ia i kāna hōʻiliʻili ma ka ʻimi ʻana i nā hōʻailona mai nā kula haole a me ke noi ʻana i nā ʻohana e noho ana ma waho e makaʻala i nā mea hoihoi. I kēlā me kēia manawa āna e hele ai i nā ʻāina ʻē, kipa ʻo ia i nā mākeke kūʻai kūloko a me nā kulanui kaulana i ka hoʻāʻo ʻana e hoʻonui i kāna hōʻiliʻili.
"ʻO koʻu makemake nui loa e loaʻa hou kahi e hōʻike ai i ka hōʻiliʻili a koʻu makuakāne i kekahi lā."
Ka manawa hoʻouna: ʻOkakopa-25-2023
